Digdi sa kinaban duwa sana (kono) an segurado asin dai puwede na madulagan: an pagbayad nin buwis sa gobyerno asin an kagadanan!

An pagbayad nin buwis, kun minsan, natatawadan. Igwa nin hukospukos, igwa nin aregluhan. Kun an buwis na babayaran kantidad nin P100 mil: puwede an P20 mil sa BIR, P20 mil man sa examiner.

An kagadanan, on the other hand, dai nin tawaran. Horas na mag-apod na an Kagurangnan: larga tulos, putol an hinangos. Dai nin haralatan, maski si-isay pa: poon parauma sagkod sa Santo Papa, kun apudon na, dai makasayuma. Maski palibot pa nin espesyalista: larga na ta an prinsipe nin kagadanan, si santo la muerte, naghahalat na. Last trip mo na!

Sa presente igwa na naman itinutulod an Malakanyang na buwis na babayaran: an dinagdagan na Value-Added Tax (VAT) - na ngonian Expanded Value-Added Tax (E-VAT) na: binayaran na, may dagdag na, expanded pa. Ano na ini!

Sabi ni Gloria, dai, soboot, mahadit an mga saradit ta dai man (kono) ma-iipit asin apektado kan E-VAT. An target (kono) idtong dai nagbabayad nin buwis.

Putik, putik, putikon si Gloria!

Dai pa ngani pasado sa Senado an pagdagdag sa E-VAT, hali 10% pasakat sa 12% naglumpat na an mga presyo kan mga importanteng kaipuhan sa aro-aldaw na pagbuhay nin tawo!

Halimbawa:

An sakay sa padyak ngonian, P4 na; bagas, P25 an kilo; tilapia, P80; manok, P100; orig, P140; vaca, P160; gulay, dagdag P5 cada kilo.

Pan de sal, P1.25; igwa pa man P1 alagad sadit-sadit na, kun dapuan nin langaw, tahob na an tinapay, nangurog na kun dapuan nin langaw na tibangaw.

Loglog, dati P7, ngonian P10 na; kinalas, dati P12, ngonian P15; pansit, dati P7 an luwag sa plato, ngonian P10 na; spaghetti, mayo na sa plato, yaon na sa platito; baduya, P4 na an atado, tulong pedaso na sana nin luyat na batag na saba.

Si Miggi dai na nag-aako nin P1 na pambakal nin dulsi, P5 na; maski an para-pakilimos, P5 na an minimum rate, dai na midbid an P1. Kun gawigawan mo nin kulang sa P5, liudan ka!

Sa tindahan sa kanto, an sarong stick na low class na sigarilyo, dati P0.50, ngonian P0.75 na; an good brand, dati P1.25, ngonian P1.50 na; bilog na gin, dati P22, ngonian P25; cuatro cantos, dati P45, ngonian P50 na; San Miguel beer (regular), dati P12, ngonian P15; Red Horse (regular), dati P19, ngonian P21; Red Horse (jambo), dati P37, ngonian P40.

Kaidto an GRO naako nin TIP na P100, ngonian P200 na dai pa nin “good bye kiss” nalips to lips; an sakay sa aki ni Eva na an hanapbuhay iyo an paghigda sa kama puwede na an P500, ngonian P1000 na, mapa-ineksyon ka pa di Dr. Borja!
Iyan an epekto kan E-VAT na itinutulod kan Malacañang. Sablay na naman!

Kun expensive an mabuhay nangurog na palan na kustoso an magadan. Laen kaya kan sobrang gastos sa pagpalubong, dakul an gastos sa pagpabulong: orug na kun balik-balik sa ospital.

Masuwerte an nagagadan kun panahon nin eleksyon ta an mga kandidato aragawan sa pagtabang: igwa nin nagtatao para sa kabaong, lulubngan na lungon, kakanon, inomon, kape, asukar, gatas, asin sopas, an abuloy nag-uuran.
May veces, igwa naman nin racket sa gadan: napa-isyu nin death certificate maski peke an ngaran. Kun minsan, tinatawan nin certificate kan civil registrar sa pagpatotoo kan punong barangay. Kaya si Sir Nathan, an bagong civil registrar, nagpatanid sa mga kapitan na maglikay sa pag-certify sa gadan. Horas (kono) na magsablay siya sa pag-isyu nin death certificate: an napasalang kapitan iyo an i-isyuhan niya nin death certificate!

Sa banwaan nin Canaman midbid si Galman na kontratista nin mga vigilaran. Sagot ni Galman an inomon sagkod an gastos sa pagpalubong sa kundisyon na exclusive saiya an pagpasugal sagkod an gadan pinaglalamayan.

Kun minsan, ma-resurrection na sana an kalag kan gadan dai pa na-ilulubong ta nag-aadimuhan pa sa “tong” na linangkaw na hali sa 10% pataas sa 15% nin huli kan itinutulod ni GMA na Expanded VAT!

An Malacañang, sablay na naman!