> Sup’ay sa
Rawis: Taon nin Pisipis
Kun aki an sakuyang enot na librong Mga Tulang Tulala na iniluwas
kan Enero 30, 2004 asin pinublikar kan Goldprint Publishing House,
nakakalakaw na kuta ini, nakakadalagan, nakakataram asin
nakakapasabot na kun ano an saiyang namamati. Espesyal sakuya an
aldaw na idto. Kan nakaging Enero 30, hilom kong giniromdom an
okasyon na ini duman sa taonang pagtiripon nin mga para-surat,
para-awit, parabayle asin iba pang disipulos kan arte sa kahadean
nin Rawis, sa Unibersidad kan Aquinas. Pig-aapod na Sup’ay an
pagtiripon na ini asin tolong beses na akong nakadayon sa arog
kaining pagtiripon. Sup’ay nin huli ta itinalaan ini tanganing
palipwason an tubig kan Rawis nin mga rawit-dawit, kansyon,
pag-omaw asin pagsalingoy, pagmansay sa sadiring kalag.
Minsan kadakul gibo asin iba png lakaw, hinihingowa ko na
maka-abot sa Aquinas nin huli gayod sa pagsaboot kong odok kan
sakuyang pangapodan bilng saro man na parapadangat kaining
tataramong Bikol. Kaiba an amigo asin kaklse kong si Adrian Remodo,
naabotan ming nagpopo’on na an programa. Yaon an iba pang
parasurat na nakabase sa Aquinas asin si Manoy Raffy Banzuela na
saro sa kagsurat kan librong Durungan (Ibalon Press, 2004) an
giraray na emcee. Yaon naman si Esting Jacob na kalalagda pa sana
kan saiyang koleksyon nin rawitdawit an Mga Nirukitdukit (NCCA,
2005) asin an mag-ago na si Rudy asin Selina Alano. Si Rudy an
Bikol coordinator for Literary Arts sa national Commission for
Culture and Arts. Yaon man duman an presidente kan unibersidad na
si Fr. Mon Mendez, OP na tinawan kami nin kopya kan saiya man
Assorted from American Pulpit, sarong koleksyon nin mga sermon
asin paghorop-horop na saiyang naisurat kan siya madestino asin
mag-adal sa Estados Unidos. Sa tolong taon na pag Sup’ay ko an
pading ini dai minapahuri, minabasa man siya nin saiyang
rawit-dawit asin dai minahali tulos sagkod na an okasyon matapos.
Nagbasa an si Ben Escoto na tubong Gubat, Sorsogon alagad ngonyan
yaon na sa Iriga asin si Noel Durante kan Tabaco. Susog ki Manoy
Raffy, may nag sup’ay an ga awit kan banging idto nin huli gayod
ta dakul sa mga parasurat an dai naka’abot arog ni Frank Peñones
na nakatagamang mabentusa kan daga mantang binabasa an rawit-dawit
tanganing mabulong an daga na minalupig sa katawohan, lalong lalo
na sa Rapu-Rapu. Dai man nakaiba si Zaldy Manrique asin si Jo
Bisuña asin si Mary Anne Moll.
Alagad minsan dai nakaabot an ibang parasurat-Bikol, nagin maogma
asin makahulogan pa man an banging idto nin huli sa pagbutwa nin
saro sa pinakabagong tingog asin presko sabi ni Jas Llana na
director kan Aquinas Center for Culture and the Arts. Ini gayod sa
paghiling ko an taon nin pisipis o tabagwang nin huli sa
rawitdawit na binasa ni Adrian Remodo kan Ateneo de Naga
University asin taga-Lagonoy. An rawitdawit niya an nakakua nin
grabeng hurukhutok asin girok sa mga yaon duman. Sa pinakasimpleng
metapora natawan ni Remodo nin magkakanigong pagmani-obra an
sarong imahe na harani sa nguso asin puso. Lipotok na mga
tataramon, asin daing gayong pagsunod sa siste nin tradisyonal na
pagsurat, tinawan niya nin dakulang kuwarto an mga parahinanyog na
basahon an saiyang rawit-dawit sa boot nindang pag-intindi. Daing
mga paghulit. Dai ako mangalas na sa mga sunod na bulan saro siya
sa mabanaag na bitoon sa terasa kan satuyang literatura. Tanganing
mabasa an rawitdawit na ini asin an iba pang sinurat ni Adrian,
bisitahon an saiyang blog na www.animobikolano.blogspot.com. Mas
dakul pa lugod an magsurat sa Bikol asin para sa Bikol. Bako ining
madali ta kaipuhan nin sarong odok na pagdesisyon asin paghingowa
na mas lalong mabisto asin masabotan an sadiri niyato
huring-huding, sadit na tingog sa ma’aniningal na kinaban. Oras na
gayod tanganing mag sup’ay kita. Ini enot na mapangyayari kun an
akademya na arog kan Aquinas mahingowa man na an mga literaturang
Bikol, itukdo, itulod sa satuyang mga aki. Oras na tanganing bako
na sanang Sarung Banggi asin an istorya ni Daragang Magayon an
itukdo kun pag-oolayan an literature asin kulturang Bikolnon. Taon
na ini nin Pisipis!
