> Urulay
Gabos gayod na gamit an tamang rason kayang darahon sa marhay na
pag-urulay an mga pagkabarangga, daing marhay na pagkasinabotan.
Kayang bugkuson asin pagsaraon giraray nin an mga kontra-partido
sa paagi nin pagtukaw, pagta’o nin oras asin pagdangog. An tawo
kaipuhan na makiulay tanganing maipahayag niya an saiyang
nasasabotan o namamatian asin kaipuhan na may magdangog sa saiya.
Kan nakaaging Marso 18, sadi Iriga, nagkaigwa nin pag-urulay
manunungod sa mga babayi asin nin huli ta ini manunungod sa babayi
dai kayang negaran na imbuwelto an kagbasan, an mga lalaki nin
huli ta kita minaerok sa sarong kinaban man sana. Minsan may
sarong libro na nagluwas na an mga lalaki daa hali sa Mars mantang
an mga babayi man sa Venus nin huli sa halakbang na pagkakaiba kan
duwang sekswalidad.
Sa pangengenotan kan SALAKAB theater group na sakuyang mga amiga
lalo na ining si Jo Bisuña na aktibo man sa samuyang grupo, sa
KABULIG, pinadalan asin dinara sa TAN’AW digdi sa Iriga an Vagina
Monolugues na isina-Tagalog kan saro man na parasurat. Orihinal
ining tinipon nin Eve Ensler tanganing darahon sa kadaklan an
sensitibong tema kan mga babayi lalo na idtong biktima kan
patriarka, kan gera asin iba pang porma nin marumpot na gawi laban
sa mga babayi. Napapanahon an siring na aktibidad nin huli ta ini
minahali kan mga darakulang lawi sa satuyang panan’aw. Dai pa man
niyato manenegaran na kadakalan sa pang-aabuso nangyayari sa mga
babayi asin mga kaakian. An mga tawong hinohonang maluya, laboy an
puso asin daing isog an padagos na pigtitimhakan kan mga kulturang
sugong an pag-isip. Sa Bikol, napapanahon an siring na mga isyu ta
pinapasupog kaini an makusog, an mga abusado na an alimantak yaon
sa puro kan saindang mga dara-dara. An Vagina Monologues nakuanan
nin lokal na kolor kan mga Salakab sa paggamit paminsan-minsan kan
tataramon na Iriganon. Duman ko nahiling na mas makusog an buntal
kun an mga artista mina-ulay sa taga-Iriga. Nakakaua ini nin
dakula na ngirit asin upak sa mga paradalan. Ini sa paghiling ko
an kusog kan grupo na matawan nin sadiring pagbasa an sarong
unibersal na teksto. Digdi maipapahiling kun paano napapayaman an
sarong personal na naratibo pasiring sa tiripon na agi-agi asin
osipon kan kadaklan. Binuksan kan Vagina Monolgues an mga pag-isip
niyato manunungod sa sensitibong parte kan mga kababaihan na iyo
pinapahiling na garo saiyang alter-ego. Magayon ining diskarte sa
pagsurat asin dai man ini naglihis sa intensyon kan kagsurat asin
man luwag an interpretasyon na pweding gibohon kan siisay man na
makadalan asin makadangog. Sa salakab, padagos mga katood!
Magayon na an siring na aktibidad nangyari sa Iriga na sa
paghiling ko mas dakul pang arog kaidto an mag-abot sadi kanatu.
Kun an ibang mga syudad asin banwaan sa Bikol nagrorokyaw kan
saindang pag-asenso sa negosyo, kan saindang mga nakukuang premyo
asin pagmidbid sa luwas kan Bikol, hingowaon lugod kaining
satuyang syudad na magin sentro kita nin kultura sa Bikol.
Mahiling lugod ini kan satuyang mga lideres na pangatamanon an mga
parasurat, pintor asin artista, itukdo sa mga kaakian, magbukas
nin mas dakul na espasyo para sa mga siring na aktibidad. Kun
naghihingowa an iba na atamanon an hawak kan tawo, mangyari man
lugod an pangataman sa kalag kan banwaan asin mayong iba yan kundi
an kultura tang sadiri, na naghihiro na magtulod lugod satuya
danay asin tunay na pagtalubo.
