Vol. XXII No. 47 | | Home | | Advertise | | Archives | | Feedback | | Guestbook | | About Us |
 
Enhanced by Google.com

Rizalismo Padanayon Ta

Si Jose Rizal, super bata, super dunong pa
(Ika-sampolo na serie)

Sa pagsurat nin rawit-dawit/tula, mawot ko an pagdakop nin sarong eksena, nin sarong imahe na garo minapitik sana kan buton nin kamera dangan mahiling kong nagririlitong na an mga payo kan nakahiling/nakabasa/nakaintindi. Kun dai akong susuraton, kapot ko an kamera asin naghahanap ako nin mga imahe, idtong mga pinasipara na sana kan memorya. Enot akong natitikbahan sa mga ladawan na ini. Enot akong nagsusuriyaw sa kada pagtapos kan sarong akda. Asin siring kaidtong sarong tawo na nagdaralagan sa poblasyon na huba, minahali man ako sa tubig asin hinahanap an enot na tawong makagaw kaining gatol kan butlig ko sa payo.

        Sabi kan parasurat na si Frank Peñones kaipuhan nin alternatibo o surusanglian na luwasan kan saimong pagiging sarong artista, kaipuhan na an tunay na artista (kaibahan na an mga parasurat) naghihingowa sa pagtuklas nin mga bagong asin preskong pagpahiling nin kagayonan asin kadunongan kan tawo. Kaipuhan na bagong sugong o bara an ugat sa pagmawot na makanood nin mga bagay –bagay na magpapatalubo sa pagiging sarong disipulos kan arte asin kan kultura. Sa mga parasurat, apwera ki Frank, si Esting Jacob kan Camaligan, nagpipinta man, ini sabi niya ngani an enot niyang pagkamoot bago pa siya perwesyohon kan kmga “hamag” na rawit-dawit. An premyadong si Abdon Balde kan Albay nagkakapot man nin brutsa asin kadakul pang iba. Igwa man nagsusurat nin bako sana sa sarong genre, na magayon na pasabong sa satuya na naghihimo palang na padakulaon asin paoragon an akdang Bikol. Igwa man may mga inklinasyon sa musika asin ini sa paghiling ko nagpapahiling man kan koneksyon kan kada arte.

        Sa sakuya man, piniling kong alternatibo an potograpiya nin huli sa haraning koneksyon na nahihiling ko kaini sa sakuyang pagsurat. Mawot ko, siring sa mga Hapon na parasurat, an pagdakop/paghabon nin sarong eksena. May mga retrato na mahihiling ta na sarong rawit-dawit. Nagtataram man an retrato nin labi-labing mensahe sa siisay man na nagmamansay kaini asin siring sa rawit-dawit, bukas ini sa mga pwedeng maging interpretasyon kan nagmamansay/nagbabasa. May mga susuraton akong rawit-dawit depende sa mga ku’a kong retrato. Sa panahon ngonyan mas madali nin huli sa pagbutwa kan mga digital cameras (minsan may kamahalan pa ma giraray an potograpiya). Paborito kong gamiton an sepia asin an black and white nin huli ta minapamate ini nin lipot nin memorya asin suanoy na paghiling sa mga bagay-bagay. Sarong magayon ining imbensyon kan teknolohiya na pwede niyatong hilingon an sarong nangyari pa sana sa mga lumang klase nin retrato. Sabi ngani kayan kan parasurat na si Mary Anne Moll, an sepia daa an kolor kan mga “sekreto asin pagbasol” nin huli ta si mga tao sana sa retrato an nakakaaram kan tunay na kolor kan saindang mga sul’ot na gubing asin kan tunay nindang pagmate.

        Sa ngonyan na mga panahon, naghahanap ako nin sarong lumang bubon na kun saen malukso an sarong bados talapang asin mawot ko na madakop an eksenang ini sa lente kan sakuyang kamera asin baad madangog ko man si katoninongan na haloy ko nang pighahanap.
















































Copyright 2004-2006 Bicol Mail. All Rights Reserved.