Arog kanini sinda kaidto,
paano na daw ngonian?
AN
makuring pagtios sa ngonian pirit na nagpapagirumdom sa kadaklan
kan maogmang pagbuhay kan mga nakalihis na aldaw.
Salingoyon ta daw:
Cinco pesos kaidto an pagpaaki kan partera o hilot, salapi man an
pagputol nin pusod. Cinco pesos an bayad sa bonyag na regular;
diez kun especial; asin piso an sa kumpil.
Cincuenta pesos an hagad kan padi sa pagkasal; setenta y cinco
pesos kun mayo nin tawag; cincuenta pesos an gastos sa kabaong;
asin cinco pesos an halipot na oracion sa paglubong.
Diez centimos kaidto an takad kan bagas na laon; salapi an atado
kan galunggong; veinte pesos an arquila sa harong; asin diez pesos
cada bulan an bayad sa tuition.
Pan de sal: duwa an nababakal kan cinco centimos; pancit, salapi
an patos; sardinas na ligo, viente cinco; baduya, cinco; petrollo
(pano sa bote), cinco; lapiz na monggol, cinco; bugkos nin sungo,
diez; loglog, diez; sarong pad nin papel, poon grade one sagkod
grade four, veinte; iyo man an notebook, veinte.
Tulo-peso kaidto an gin; diez centimos an bote nin softdrink;
veinte cinco an cerveza; salapi an bayad sa Cine Bichara sa
pagdalan kan duwang pelicula ninda Carmen Rosales asin Rogelio de
la Rosa.
Ciento veinte pesos an singil kan pinakamarhay na magtugtog na
mosiquero; dos pesos an bayad sa paglaog sa auditorium kan soltero
na posturado, nakasapatos nin tennis na “Elpo”, nag-ngongoya-ngoya
nin chicklet, asin nakapomadang marca “pildit”.
Cuatro pesos kan mga panahon an sueldo kan mga empleado kan
privadong establisamiento na arog sa ngonian dai man guiraray
itinatao kan mga kagsadiri nin negocio.
Veinte pesos an cada sakay sa aki ni Eva na an hanapbuhay iyo an
pagtihaya sa cama; tres pesos cada una hora an tarifa kan mga
bailarina; asin diez pesos cada bulan an gana kan mga lavandera.
Diez pesos an paglunad sa train poon Naga sagkod Manila. Kun dai
mahagad nin ticket sa conductor, an cinco pesos puwede na. Mayo
nin trimobile asin jeep na nagpapasada kaya mayo nin huelga. Cinco
centimos an cada litro nin gasolina, dai ka pa mapila. Iyan lang,
warak man an ati kan kabayo sa tinampo ta caretela an hadi sa
calzada.
Tranquilo kaidto an mga taga barrio ta kulang an parasutsot na mga
abogado. Saro sana an radyo numero uno diit pa an comentario;
katabang sa pagbalangibog nin bareta iyo an mga barbero asin
cochero.
Dai nin insurgency, mayo pa man nin NPA. An mga ciudadano sobra an
confianza sa gobierno. Saro sana an pulis sa municipio na sesenta
pesos sana cada bulan an sueldo.
Kulang an para-alamosa sa cuarta kan gobierno. Diit sana man an
empleado na narecibe nin soborno. Nagkapira sana an igwa nin
number two.
An mga alcalde nagseserbi talaga; sa gogo nin jueteng dai nagkukua
nin “payola”; asin sa pagpa-cemento can calzada bako man mga
contratista.
An mga paraoma sarong veces sana natanom asin naani nin paroy sa
laog nin sarong taon alagad bastante an kakanon sa halawig na
panahon. Mayo nin fertilizer, dai man nin insecticide ta mayo kan
peste na golden kuhol. Sa palibot kan basug, matataba an mga hito
asin talusog.
Kulang an daraga na an ngipon postizo; diit an igwa nin gadan na
kuko. Yamit sana an gamit kun igwa nin tiempo.
Dai nin “user” ta mayo man nin drug pusher. Mayo nin illegal
recruiter ta dai man nin overseas contract worker.
Maogma an pasco kaidto. Dakul an suman, ibos asin latik an gabos
na harong. Mayong ninang asin ninong na nagtatago sa tinubong.
Paglihis kan haloy na panahon na pagparaputol nin kahoy;
pagparaaki nin dakul; pagpabakal nin voto kun panahon nin eleccion;
pagkugos ki Imelda sagkod ki Marcos; asin sa daing hutahot na pork
barrel “mis-use”, uya kita gabos: NAGTITIRIOS!
Alagad sa tabang nin Mahal na Dios, ngonian na bagong taon tibaad
na sana magbago an huyop nin duros.
